Wednesday, 03 July 2013 03:00

Καρπάσια, του χθες του σήμερα και του αύριο...μια ιστορική αναδρομή στον χρόνο

Written by  karpasha.com/news.maronitedaily.com
Published in Αφιερώματα

Καρπάσια, του χθες του σήμερα και του αύριο...μια ιστορική αναδρομή στον χρόνο

KARPASHA

«Καρπάσια δασοστεφάνωτη τζε μυρτομυρωμένη, σμαράγδι των Μαρωνιτοχωρκών τζε ανεμοφιλημένη... Λόγια τζε στίχοι πολλοί μπορούν να ειπωθούν για τες χαρές σου, αλλά άπειρη εν η αξία σου μαζί τζε οι ομορκιές σου.»


KARPASHAΚαρπάσια! Το μικρότερο σε μέγεθος χωριό, των Μαρωνιτών της Κύπρου, ευρίσκεται σε ένα υψόμετρο 323 μέτρων από το επίπεδο της θάλασσας, σε γεωγραφικό μήκος 33° 4'13.60"E και γεωγραφικό πλάτος 35°17'52.03"N.

Περιτριγυρίζεται ανατολικά από το χωριό Ασώματος, βόρεια από το χωριό Μύρτου, δυτικά από το χωριό Διόριος και νότια από το χωριό Καπούτι (Καλόχωριο Μόρφου). Ανήκει διοικητικά στην Επαρχία Κερύνεια.

Σύμφωνα με τον μελετητή Νοctoc, το βαμβάκι έχει πατρίδα του τις Ινδίες, και στην Σανσκριτική γλώσσα των Aρχαίων Iνδιών, το βαμβάκι ονομάζεται ‘‘karpasia’’ή «καρπάσια» στα ελληνικά.

Οι Πέρσες μετέφεραν το βαμβάκι από τις Ινδίες για καλλιέργεια και μαζί με αυτό μετέφεραν και στην γλώσσα τους τη λέξη ‘‘karpasia’’. Τα Φαρσί, η γλώσσα των Περσών, η οποία τότε ήταν μια διεθνής γλώσσα, δάνεισε με τη σειρά της τη λέξη ‘‘Karpasia’’στους Σύριους οι οποίοι έμαθαν από τους Πέρσες την καλλιέργεια του βαμβακιού. Έτσι, μεταφέρθηκε στη γλώσσα των Μαρωνιτών, στα Συριακά, η λέξη ‘‘karpasia’’ για το βαμβάκι, ενώ στα αραβικά ονομάζεται ‘‘alqutun’’, τα οποία δάνεισαν στην αγγλική γλώσσα τη λέξη ‘‘cotton’’.

Αν και ο Λίβανος δεν είναι φημισμένος για την παραγωγή βαμβακιού αφού είναι μια ως επί το πλείστων ορεινή χώρα, η γη της πεδιάδας γύρω από την πόλη της Τρίπολης ήταν αρκετά εύφορη για να καλλιεργείται το βαμβάκι, το οποίο εξαγόταν στην Ευρώπη από το λιμάνι της.  Η περιοχή αυτή ήταν η περιοχή του ‘‘karpasia’’, δηλαδή του βαμβακιού.  Από εκεί διαλέχτηκαν οι έμπειροι αγρότες για να καλλιεργούν το βαμβάκι στην Κύπρο, και από εκεί πιθανότατα πήρε το όνομά του το κυπριακό Μαρωνίτικο χωριό ‘‘Καρπάσια’’.

Από τα βάθη των αιώνων μέχρι σήμερα παραμένει εκεί, ριζωμένη, για να μαρτυρά το πέρασμα των καταδιωγμένων από τους Άραβες, Μαρωνιτών Προσφύγων, από τα βάθη της Ανατολής, την Μεγάλη Συρία, στην φιλόξενη και ειρηνική Νήσο της Κύπρου.

Η ιστορία της σχέσης των Μαρωνιτών με την Κύπρο είναι μακροχρόνια και επίπονη. Η ιστορία διηγείται τέσσερις σημαντικές μεταναστεύσεις των Μαρωνιτών στο νησί της Κύπρου. Σε τέσσερις κύριες μεταναστεύσεις μεταξύ του όγδοου και τους δέκατου τρίτου αιώνα, οι Μαρωνίτες μετακινήθηκαν στη Κύπρο από τα αρχαία εδάφη της Συρίας, τους Άγιους Τόπους και τον Λίβανο.

Η παράδοση διηγείται ότι η πρώτη ομάδα Μαρωνιτών μετανάστευσε στη Κύπρο υλοποιήθηκε ταυτόχρονα με τη μετανάστευση των Μαρωνιτών στο Λίβανο, γύρω στον όγδοο αιώνα μ.χ. (Cirilli 189:5). Αυτή η Έξοδος προκλήθηκε κυρίως από την Ισλαμική κατάκτηση και τις διαχριστιανικές συγκρούσεις και συρράξεις μεταξύ των Ιακωβιτών και των Βυζαντινών, οι οποίοι βιοπραγούσαν ενάντια στους Μαρωνίτες (Dib 1971:5152).

Η δεύτερη σημαντική Μετανάστευση ακολούθησε την καταστροφή του μοναστηριού Αγίου Μάρωνα στον ποταμό Ορόντη στην Απάμεια γύρω στο έτος 938 μ.χ., η οποία οδήγησε στη μεταφορά της Πατριαρχικής έδρας των Μαρωνιτών στο Όρος Λίβανος (Dib 1971:5253, Assamarani 1979:17).

Πολύ λίγες πληροφορίες υπάρχουν διαθέσιμες για να επιβεβαιώσουν ή να αντικρούσουν τα Χρονικά των δύο Μεταναστεύσεων.

Η τρίτη μετανάστευση των Μαρωνιτών υλοποιήθηκε μετά την αγορά της Κύπρου από τον Γκυ Ντε Λουζινιάν προς το τέλος του δωδέκατου αιώνα (Cirilli 1898:6).

Η τέταρτη Μετανάστευση, ολοκληρώθηκε προς το τέλος του δέκατου τρίτου αιώνα με την ήττα των Σταυροφόρων στην Τρίπολη και τους Άγιους Τόπους (Dib 1971:65, 77).

Ιστορικές αναφορές για την Καρπάσια υπάρχουν πολλές. Συγκεκριμένα, ο ειδικός απεσταλμένος του Πάπα Κλεμέντιου του Εβδόμου (Pope Clement VII), αιδεσιμότατος Ιερώνυμος Νταντίνι (Jérôme Dandini), ο οποίος επισκέφτηκε την Κύπρο κατά την διάρκεια της παπικής του αποστολής στους Μαρωνίτες του Λιβάνου το 1596, κατονομάζει την Καρπάσια ανάμεσα στα 19 Μαρωνίτικα χωριά που απέμεναν στην Κύπρο, (Dandini, J. MissioneApostolicaalPatriarcaeMaronitialMonteLibanο, esuaPellegrinazioneaGerusalemme, (Cesena 1656: 23).

Το 1939, η Μόνικα Μπράντσγουελ σε περιήγηση της στην Κύπρο, αναφέρεται εκτενώς σε επίσκεψη της στο Μαρωνίτικο χωριό Καρπάσια και τους κατοίκους του καθώς και στα δύο ιερά κειμήλια της Εκκλησίας του Τίμιου Σταυρού, τους δύο ξύλινους Σταυρούς: ο ένας καθαρά Βυζαντινής τεχνοτροπίας, του 15ου αιώνα μ.χ., και ο άλλος Κυπριακής Βυζαντινής «ρούστικης» τεχνοτροπίας, του 17ου αιώνα μ.χ. Η χρονική τοποθέτηση των κειμηλίων έγινε από τον καθηγητή Σωτηρίου του Πανεπιστημίου Αθηνών Ελλάδας, (M. Bradswell, Eastern Churches Quarterly, VolumeIII, N° 5, 1939, pp. 304-308).

 

Η Καρπάσια είναι γενέτειρα μεγάλων θρησκευτικών και πολιτικών προσωπικοτήτων. Αρχίζοντας από τον 17ο αιώνα με την σημαντική ιστορική και θρησκευτική προσωπικότητα του τελευταίου Επίσκοπου Μαρωνιτών Κύπρου, του «Λουκά του Καρπασιώτη» (1671-1673), την προσωπικότητα του Βικαρίου και Χωρεπισκόπου Μαρωνιτών Κύπρου, Ιωσήφ Τριανταφυλλίδη (1925-1939), ο οποίος διετέλεσε και μέλος του βουλευτικού σώματος(4 έτη) επί Βρετανικής Αποικιοκρατίας, στις αρχές του 1900, και μία από τις πιο σημαντικές πολιτικές προσωπικότητες της Κύπρου του 20ου αιώνα, του αείμνηστου Αβραάμ Αντωνίου (1928-2001), πρόεδρου της ΠΕΟ, και μετέπειτα Βουλευτή ΑΚΕΛ- Αριστερά-Νέες Δυνάμεις στην Βουλή των Αντιπροσώπων.

Η Καρπάσια ήταν επίσης η Έδρα και η Οικία του αντιπρόσωπου των Μαρωνιτών στην Βουλή των Αντιπρόσωπων, Ιωάννη Μαυρίδη, μια πιο τις πιο σημαντικές μορφές της Μαρωνιτικής κοινότητας της Κύπρου του 20ου αιώνα.

Byzantine Holy Cross 17th cenrtury ADΣτις αρχές του 1960, το χωριό αποτελείτο από 190 κατοίκους. Στην συνέχεια, αμέσως μετά την Κυπριακή Ανεξαρτησία, ακολούθησε μια ανθηρή περίοδος ανάπτυξής και αύξησης του πληθυσμού της καθώς και του βιοτικού και πολιτιστικού επιπέδου. Τα τραγικά γεγονότα του 1974, έφεραν ένα ισχυρό και θανατηφόρο πλήγμα στο χωριό με την προσφυγοποίηση του μεγαλύτερου μέρους των κατοίκων του προς τα ελεύθερα εδάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας, και κατακόρυφη μείωση των κατοίκων του. Σήμερα, το χωριό κατοικείται από 12 μόνο εγκλωβισμένους, οι πλείστοι σε πολύ προχωρημένη ηλικία και το χωριό είναι σε φάση ερήμωσης οδεύοντας προς αφανισμό και την πλήρη εξαφάνιση.

Το χωριό πριν από το 1974 ήταν ενεργό κοινωνικά και πολιτιστικά με την παρουσία Σωματείου, της Ένωσης Νέων Τιμίου Σταυρού Καρπάσιας. ποδοσφαιρικής ομάδας, Συνεργατικού Οργανισμού που στήριζε την μέχρι τότε αγροτική κοινότητα του χωριού. Η κύρια ενασχόληση των κατοίκων ήταν η γεωργία και η Κτηνοτροφία, με μέρος των κατοίκων να απασχολείται στην Δημόσια Υπηρεσία, κυρίως στην Κερύνεια και Λευκωσία.

Η Καρπάσια είχε Δημοτικό Σχολείο, στο οποίο φοιτούσαν τα πλείστα παιδιά του χωριού. Για την περαιτέρω εκπαίδευση τους, μετέβαιναν στην Λευκωσία, όπου και φοιτούσαν στην Αγγλική Σχολή Λευκωσίας, και το Κολέγιο Τέρρα Σάντα κατά πλειοψηφία, ενώ ο υπόλοιπο μέρος φοιτούσε στα δημόσια εκπαιδευτήρια. Μεγάλο ποσοστό των νεαρών Καρπασιωτών έχουν λάβει τριτοβάθμια εκπαίδευση και κατέχουν σημαντικά πόστα στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, διαπρέποντας σε διάφορους τομείς, όπως οικονομικό και επιχειρηματικό τομέα, ακαδημαϊκό, ιατρικό και άλλους.

Byzantine Holy Cross 15th century ADΕξέχουσες προσωπικότητες της Καρπάσιας του σήμερα είναι, ο κ. Πέτρος Μάρκου, πρόεδρος Κυπριακού Συνδέσμου Καταναλωτών, ο ακαδημαϊκός καθηγητής Βουλευτής ΔΗΣΥ κ. Μάριος Μαυρίδης, ο Δρ Ιωάννης Μάρκου, τέως δ/ντης της Παθολογικής κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας και πολλοί άλλοι. Στον τομέα του αθλητισμού διέπρεψε ακόμα ένας γόνος της Καρπάσιας, ο κ. Μάρκος Μάρκου, ο οποίος αγωνίστηκε στον Ολυμπιακό Λευκωσίας παίρνοντας 2 πρωταθλήματα και στην συνέχεια στην ομάδα του ΑΠΟΕΛ και σαν βασικός παίκτης στην Εθνική Ομάδα Ποδοσφαίρου Κύπρου για σειρά ετών. Διετέλεσε και Αρχηγός της Εθνικής Ομάδας Ποδοσφαίρου Κύπρου. Στον τομέα της διεύθυνσης αξίζει να αναφερθεί και ο κ. Γιαννακής Κόκκινος, ο οποίος διετέλει Διευθυντής της Αρχής Λιμένων Κύπρου.

Κοινοτάρχης Καρπάσιας είναι ο κ. Χριστάκης Χατζηαντώνης με μέλη του κοινοτικού συμβουλίου τον κ. Πέτρο Παύλου Κατσιολούδη, τον κ. Αντώνη Σολώμη, τον κ. Ιωσήφ Ιωάννου Κατσιολούδη, και τον κ. Ηλία Ηλία (Κοινοτικές εκλογές 2011).

Η μοναδική εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Τίμιο Σταυρό και φιλοξενεί όπως έχει προαναφερθεί σημαντικά θρησκευτικά κειμήλια τα πιο σημαντικά εκ των οποίων είναι οι δύο ξύλινοι Σταυροί: ο ένας καθαρά Βυζαντινής τεχνοτροπίας, του 15ου αιώνα μ.χ., και ο άλλος Κυπριακής Βυζαντινής «ρούστικης» τεχνοτροπίας, του 17ου αιώνα μ.χ.

Εφημέριοι του χωριού από το 1974 και μετά διετέλεσαν αρκετοί ιερείς όπως ο πάτερ Ανδρέας Κατσιολούδης, ο πάτερ Ιγνάτιος Καλακουτής και ο πάτερ Παύλος Κουμή οι οποίοι στήριξαν και βοήθησαν την κοινότητα να αντέξει σε καιρούς δύσκολους και χαλεπούς και να επιβιώσει μέχρι σήμερα. Η παρουσία τους σφράγισε με ανεξίτηλο χρώμα την ιστορία του χωριού μας. Την κοινότητα σήμερα εξυπηρετεί ένας πολύ αγαπητός και προσφιλής λιβάνιος ιερέας, ο πάτερ Αντουάν Ρούκος.

Παρόλη την τραγωδία της προσφυγοποίησης οι Καρπασιώτες μάχονται για επιστροφή και ενεργοποιούνται κοινωνικά και πολιτιστικά. Τρανό παράδειγμα είναι η επαναδραστηριοποίηση του Σωματείου «Ένωση Νέων Τιμίου Σταυρού Καρπάσιας» και η διεξαγωγή εκδηλώσεων καθώς και η προώθηση κοινωφελών έργων, όπως η αναδόμηση και επιδιόρθωση των παλαιών Αποθηκών Σιτηρών του χωριού και η δημιουργία της νέας Έδρας του Σωματείου, η στήριξη και προώθηση διαφόρων έργων αναπαλαίωσης και αναδόμηση της μαρτυρικής κοινότητας μας, με προσωπικές συνεισφορές και άλλα ιδιωτικής προέλευσης κεφάλαια και επιχορηγήσεις. Πρόεδρος του Σωματείου «Ένωσης Νέων Τιμίου Σταυρού Καρπάσιας» είναι ο Κ. Τζόζεφ Κόκκινος, επιτυχημένος επιχειρηματίας και αντιπρόεδρος ο Δρ Πέτρος Κατσιολούδης. Η αγώνες και η συνεισφορά του Σωματείου είναι οφθαλμοφανείς.

Η Καρπάσια έχει εξυμνηθεί και από τους λαϊκούς μας ποιητές. Χαρακτηριστικό είναι το τσιαττιστό του λαϊκού ποιητή Μιχαλάκη Φραγκίσκου το οποίο παρατεθούμε πιο κάτω:

ΚΑΡΠΑΣΙΑ

ΤΟΥ ΛΑÏΚΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΜΙΧΑΛΑΚΗ ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΥ ΑΠΟ ΚΟΡΜΑΚΙΤΗ

 

Από τα τέσσερα χωριά
που έχουν οι μαρωνίτες
Που είναι όλα γνώριμα
στους Κύπριους πολίτες

Το πιο μικρό και όμορφο
Καρπάσια το λαλούσιν
Και είναι υπερήφανοι
όσοι το κατοικούσιν

Βρίσκεται σ’ ένα ύψωμα,
πολλοί το ξεχωρίζουν
απ τις αρχαίες του ελιές
αυτές το ομορφίζουν

Οι κάτοικοι απ τα παλιά
Τις είχανε στολίδι
Άνδρες τρανοί και δυνατοί
Σαν τον Τριανταφυλλίδη

Έξυπνοι και εργατικοί
Με γεωργούς και εμπόρους
Χωριό με επιστήμονες
Γιατρούς και δικηγόρους

Ο Αντωνίου Αβραάμ
Μιας γενιάς ωραίας
Ήταν της Κύπρου της ΠΕΟ
Ο Πρώτος Γραμματέας

 

Έβγαλεν ποδοσφαιριστές
Που ως σήμερα υπάρχουν
Όπως τον Άσσον του Αποέλ
Τον σπεσιαλίστα Μάρκου.

Άλλο στολίδι του χωριού
εν η αρχαία βρύση
Πόσους φτωχούς και πλούσιους
έτυχεν να ποτίσει;

Αλλά το κυριότερο
Όπου το ομορφίζει
Ειν’ η αρχαία εκκλησσιά
Που πάντα ξεχωρίζει

Είναι παλιές και ξακουστές
Η κάθε της εικόνα
Αλλά αυτός που βρίσκεται
Δεκάτου Πέμπτου Αιώνα

Εν ο Βυζαντινός Σταυρός
Που όλοι προσκυνούσιν
Στην Εκκλησίαν του Σταυρού
Σαν φυλακτό κρατούσιν.

Αυτή είναι η Καρπάσια μας
γράφω εν συντομία
είναι στα κατεχόμενα
και ζεί με αγωνία.

Πρόσφατα έχει υλοποιηθεί η αναπαλαιώση και αναδιαμόρφωση της κεντρικής πλατείας του χωριού μεσα από κονδύλια της Ευρωπαικής Ένωσης. Ταυτόχρονα γίνονται διάφορα διαβήματα για την επιστροφή και επανεγκατάσταση των Καρπασιωτών στα σπίτια τους. Η προσπάθεια είναι πολύπλευρη και δύσκολή, δίοτι μείζων πρόβλημα παραμένει η μεταστέγαση των οικογενειων των αξιωματικών του τούρκικου στρατού σε άλλους χώρους. Τα διαβήματα και οι επαφές είναι συνεχη και επίμονα.

Το πνεύμα της κοινότητας παραμένει αδάμαστο και επιμένει για επιστροφή και ανάσταση του χωριού του.

Η Καρπάσια ζει και μας καρτερεί...

Read 119518 times Last modified on Friday, 05 July 2013 00:01

Θέλω να μου αποστέλλετε την Ηλεκτρονική Εφημερίδα